Merhaba Misafir

Ortadoğu halklarında Nevruz

PDF

Farsça “nev” ve “ruz” kelimelerinin birleştirilmesiyle meydana gelen “Nevruz” sözcüğü, yeni gün anlamına gelir. Tarihin en eski milleti olan Sümerlerde yeni yılın ilk günü törenlerle kutlanırdı. Mezopotamya’da Sümerlilerin hâkimiyetini kaybetmesinden sonra bölgeyi hükümranlığı altına alan Sami kavimlerince de bu bayram dönemin devletleri Mısır, Hitit ve İran’da da kutlanmaya devam etti. Kelimenin Farsça olmasından hareketle kimi araştırmacılar Nevruz Bayramının İranlılara ait olduğu düşüncesindedir. Bunlara göre Nevruz, Zerdüştlüğe bağlı bir dini bayramdı. Ne var ki, ilk dönemlerde dini bir temele oturtulmaya çalışılan Iran Nevruz’u hakkında eski İran Zerdüştlüğünün kitabı olan Avesta’da ve onun tefsiri sayılan Zend’de hiçbir kayıt yoktur. Günümüzde İran’da olduğu gibi Hindistan’da yaşayan Parsiler’ce de “Jamschedi Navroz” adı ile kutlanan Nevruz, Iranlılann güneş takviminin birinci ayı olan Farvardin’in 20-21. günlerinde kutlanır. Kutlanılan tarih esas alındığında Nevruz’un dini olmaktan ziyade tabiata bağlı bir gün olduğu daha da kesinlik kazanır. Sami ırklar ve bazı Ortadoğu menşeli topluluklar yukarıda bahsedilen takvim sistemini kullanırken orta ve doğu Asya’da yaşayan bazı milletler de Aralık ve Ocak geleneği yerine Mart ayının 21’ine denk gelen bir günü, yeni yılın ilk günü olarak kutlama âdeti vardı. Özellikle Türkler ve tranlılar bu tarihi, gece ve gündüzün eşitlendiği tabiatın yeniden canlandığı günü bahar bayramı olarak kutluyordu. Birçok Türk boyu, Milat öncesi dönemlerden itibaren Türk Dünyasının hemen her yerinde 21 Mart tarihini Nevruz olarak kutlamış ve bugünde pek çok yerde kutlamaya devam etmektedir. Nevruz Bayramı zaman içerisinde diğer komşu halklar tarafından da benimsenerek Avrasya coğrafyasında yaşayan birçok millet ve din tarafından ortak olarak kutlanılan bir bayram haline gelmiştir.

Yayınlandığı Kaynak : Bilge Dergisi
  • Yıl : 2007
  • Cilt : 13
  • ISSN : 1300-283X
  • Sayı : 50
  • Sayfa Aralığı : 31-37
  • IO Kayıt No : 78431
  • Yayıncı : Atatürk Kültür Merkezi