Merhaba Misafir

‘Gezginci Destancılık’ Mesleği Ekseninde Tür Ve Metin İlişkisinin Problemleri Üzerine

PDF

“Gezginci destancılık” tarifi ile adlandırdığımız geleneksel meslek, matbaanın yaygın bir biçimdekullanılır hâle gelmesinin sözlü kültür ürünlerinin yazıya aktarımını süratle mümkün kıldığı bir aşamada,âşıkların çeşitli konularda yazdıkları manzum destanlarını teksir kâğıtlarına bastırıp çoğaltarakdaha ziyade şehir merkezlerinde ve köylerde ücret karşılığında dağıtmalarını ve bu dağıtma/satmaeylemi bağlamda icra ettikleri pratiklerini kapsamaktadır. Türkiye’de gezginci (seyyar) destancılık,Tanzimat döneminde taş baskısı tekniğinin kullanımı ile başlamış ve 1970’li yıllara kadar sadece birasırlık gelenek oluşturmuştur. “Destan” türünün tek tip bir edebiyat alanını imlemiyor olması, gezgincidestancılığın sözlü, yazılı/matbu ve elektronik sözlü kültür ortamları içindeki dönüşüm süreçleriniaçıkça takip edebilmemiz, destanların belirli bir hedefe dönük patronaj kaygılarıyla veya ısmarlamausulü ile de yazılabilmesi ve aynı zamanda söz konusu gezginci destancılığın bir performans etkinliğiolarak karşımıza çıkıyor olması durumları, halk edebiyatının metin, tür ve bağlam gibi önemli tartışmakonularını bu meslek üzerinden sorguya açabilmemiz bakımından bize bir zemin hazırlamaktadır.Bu makalede ilk olarak gezginci destancılık mesleği hakkında detaylı bilgiler verilerek öznel konumlarıtespit edilecek ve sonrasında ortaya çıkan veriler üzerinden hareketle folklor literatürü içindeki türve metin ilişkisinin kuramsal sorunlarına odaklanılacaktır. Bu bahiste düşünce üretimlerinde türlerinkendisinin değil, ancak soyut kavramlarının tanımlanabilir olduğu belirtilecek ve ayrıca folklorikürünlerde özellikle bağlamın dikkate alınması gerekliliği örnekler ile tartışılacaktır.

Yayınlandığı Kaynak : Milli Folklor
  • Yıl : 2012
  • Cilt : 12
  • ISSN : 1300-3984
  • Sayı : 96
  • Sayfa Aralığı : 0-0
  • IO Kayıt No : 31282
  • Yayıncı : Geleneksel Yayıncılık