Merhaba Misafir

Einstein`ın mekanik evreninde özgürlük ve ahlâk problemi

PDF

XX. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçilerinden biri olan Albert Einstein’ın insan ve toplum bilimlerine bakışı onun bilim camiasına dair görüşlerinden izole edilemeyecek temellere sahiptir. Döneminin fizik anlayışı Newton’un nedensellik kuramı üzerine bina edilmiş ve kuvvetli bir neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde tüm olgular değerlendirilmeye çalışılmıştır. Her ne kadar Einstein, Newton kuramını revize edip bilime dair radikal değişimlere sebep olmuş olsa da kendi ifadelerinde de sıklıkla belirttiği gibi Newton’un nedensellik kuramı, Einstein’ın hayata dair bakış açısına temel ölçüt mesabesindedir. Bu nedenle Einstein, evrendeki tüm fenomenleri neden-sonuç ilişkisi ile açıkladığı gibi, insan eylem ve niyetlerine de temel ararken nedensellik kuramını kriter edinmiştir. Özgürlük problemi bağlamında değerlendirdiği insan davranışlarının hür olabilmesi için ciddi anlamda fiziksel engeller varsaymıştır. Ancak bununla birlikte ona göre insan özgürlüğüne halel getirecek bir diğer önemli etken daha vardır. Kişinin türsel ve biyolojik olarak kalıtsal bazı özellikleri, onun eğilimleri üzerinde oldukça etkilidir. Özgürlük meselesinden ayrı olarak değerlendirilemeyecek irade ve ahlâk konularının da bu noktada irdelenmesi gerekir. Einstein, evrene determinist bir tarzda yaklaştığı için, karşımıza ahlâkın kaynağı problemi de çıkacaktır. Bu çalışmada Einstein’ın insan özgürlüğüne ve ahlâk kavramına bakışı, mekanik evren ve irade bağlamında irdelenerek aydınlığa kavuşturulmaya çalışılacaktır.

Yayınlandığı Kaynak : Metafizika
  • Yıl : 2020
  • DOI : 10.29228/metafizika.5
  • Cilt : 3
  • ISSN : 2616-6879
  • Sayı : 1
  • Sayfa Aralığı : 81-96
  • IO Kayıt No : 108497
  • Yayıncı : Metafizika Araştırma Merkezi