Merhaba Misafir

Bursa’da 15-16 yy kalkan duvarlı camilerde taş-tuğla işçiliği

PDF

Bursa’da 15-16 yüzyıllarda küçük ölçekli tek kubbeli cami ve mescitlerde son cemaat yerinin cephesinin yapının kubbesini aşacak şekilde yükseltildiği görülmektedir. Bursa’ya özgü bir özellik olarak ilk kez 14.yy. sonunda başlamış ve 15-16. yüzyıllar boyunca yaygınlaşmıştır. Önce Edirne’nin daha sonra İstanbul’un Osmanlı devletinin başkenti olması sonucunda Bursa’da büyük boyutlu inşa faaliyetleri duraklamıştır. Kalkan duvarlı camiler bu dönemin ürünleridir. Genellikle kalın ayaklara oturan sivri kemerli üç açıklıklı son cemaat yerleriyle yüksek cepheleri ve özgün minareleriyle ilginç örneklerdir. Beylikler ve Erken Osmanlı Mimarisinde taş-tuğla işçiliğiyle yapılan camiler ön plana çıkmıştır. Osmanlı mimarisinin ilk devrinde Bizans mimarisinde kullanılan taş-tuğla almaşık duvar işçiliği önceleri doğrudan etkilenerek kullanılmıştır. Ancak sonraları bezeme düzeni ve derz teknikleri, boyutsal ilişkiler Osmanlı mimarisinin kendine özgü üslubunu yarattığı görülmektedir. Erken Osmanlı Mimarisinde tuğla, hem yapı malzemesi hem de süsleme amaçlı olarak kullanılmıştır. Kalkan duvarlı camilerde almaşık duvar tekniği diğer yapı elemanlarını da etkilemiştir. a) Almaşık duvarda-tuğla almaşık kemer, b)Almaşık duvarda-almaşık ayaklar, c)Almaşık duvarda-almaşık kasnak, d)Almaşık duvarda-tuğla kirpi saçak, e)Almaşık duvarda-almaşık kaideli minare 16.yy. Osmanlı mimarisinde tuğla duvar örgüsü ikinci derece yapılarda kullanılırken Bursa’da kalkan duvarlı camilerde sütlüktür olarak devam etmiştir. Ayrıca bu yüzyılın diğer yapılarında tuğla malzeme süsleme öğesi olmaktan çıkarken bu grup camilerde dekorasyonda yoğun olarak uygulanmıştır. Bu çalışmada kalkan duvarlı camilerin gerek taş-tuğla işçiliği gerekse süsleme özellikleri ayrıntılı olarak sunulacaktır.

Yayınlandığı Kaynak : 3. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu
  • Yıl :2003
  • ISBN : 9759334941
  • Sayfa Aralığı : 438-445
  • IO Kayıt No : 257
  • Yayıncı : Eskişehir Tepebaşı Belediyesi